Nino Rota Filmcomponist - Il Gattopardo woensdag 11 januari 2012 19:30 / Filmzaal 5

Voorafgaand aan de vertoning van Il Gattopardo geeft filmdocent Mark Meuldijk een lezing over de composities van Nino Rota en de wisselwerking tussen zijn 'score' en de films van Visconti en Fellini. Met veel filmfragmenten en interviews met Nino Rota.

Hoewel zijn naam minder bekend is bij het grote publiek, kent vrijwel iedereen het werk van Nino Rota bij het horen ervan: het overbekende Love Theme van The Godfather (Francis Ford Coppola) en dat van Romeo and Juliet (Franco Zeffirelli) bijvoorbeeld, of de weergaloze muziek van de Fellini-films La Strada, Otto e Mezzo en La Dolce Vita. Ter gelegenheid van de honderdste geboortedag van Nino Rota is een programma met films waar Rota de muziek voor schreef te zien in 17 filmtheaters in het land.

Terwijl idealistische opstandelingen het paleis van Don Fabrizio Salina naderen, probeert deze feodale vorst zijn machtspositie en de sociale status van zijn familie op Sicilië te redden.
De gelijknamige film naar de enige roman ‘De tijgerkat’ van Giuseppe Tomasi, hertog van Palma en prins van Lampedusa, speelt zich af rond 1860, het jaar van het Risorgimento, de Italiaanse eenwording. Visconti’s perfecte verfilming werd met een Gouden Palm in Cannes bekroond.

Alle verwikkelingen bij de strijd tussen noord en zuid, oud en nieuw, familiebelang en individu, werden door Luchino Visconti geplaatst in een tot in de puntjes gedetailleerd en kleurrijk decor. De artistieke top in de Italiaanse cinema stond hem terzijde: Giuseppe Rotunno hanteerde de camera alsof hij een 19de-eeuwse portretschilder was, Piero Tosi ontwierp weelderige kostuums, en Nino Rota schreef een verbluffend authentieke score.

Het prachtig gechoreografeerde slotbal op het pralende huwelijksfeest, dat bijna een derde deel van de film in beslag neemt, blijkt het knooppunt van alles en iedereen. Het is gefilmd in de barokke zaal van Palazzo Gangi in Palermo, waar de figuranten voor een groot deel Siciliaanse aristocraten waren die hun grootouders tot leven brachten.

Nino Rota had al twee keer eerder originele scores voor films van Visconti geschreven, Le notti bianchi (1957) en Rocco (1960), hoewel de regisseur gewend was bestaande muziek te gebruiken vanwege de associaties die dit bij hem opriep. Volgens Rota dacht Visconti voor Il gattopardo aan Massenet, Wagner of Gounod’s ‘Faust’. Terwijl ze zaten te discussiëren, speelde Rota stukjes voor, tot opeens Visconti verrast opkeek: “Dit is de muziek voor Il gattopardo!” Rota was afgedwaald naar zijn eigen ‘Sinfonia sopra una canzone d’amore’, die hij al in 1947 had gecomponeerd. Het ademt de sfeer van de periode waarin de film speelt en past perfect bij de esthetische principes van Visconti. Deze Sinfonia beperkt zich tot het klassieke instrumentarium, zonder gebruik te maken van exotische instrumenten of folk en jazz invloeden.

Romantische scènes in Il gattopardo, zoals de nadere kennismaking van Tancredi en Angelina in het zomerpaleis of de sombere gevoelens van Don Fabrizio aan het einde van het feest, worden begeleid door motieven uit het derde deel (andante sostenuto) van Rota’s Sinfonia, terwijl het vierde deel (allegro impetuoso) geknipt was voor de scènes rond de militaire strijd op het slagveld. In zijn score paste Rota natuurlijk contemporaine muziek in van Vincenzo Bellini (een deel uit de opera La Sonnambula) en Giuseppe Verdi (uit de opera La Traviata). Van Verdi - de ‘Bard van het Risorgimento’ - werd zelfs een niet eerder uitgebrachte wals gebruikt! Een vriend van Visconti had het autografische manuscript in een boekstalletje ontdekt. De echtheid van Verdi’s bladmuziek voor piano werd verder bewezen door de opdracht aan gravin Maffei, wiens salon een belangrijke rol speelde in het Risorgimento. Rota bewerkte deze unieke wals tot een orkestarrangement en gaf het een ereplaats: de dans van Don Fabrizio en Angelica op het bal.

Tenslotte kan opgemerkt worden dat Rota ook bij Il gattopardo zijn neiging tot zelfciteren trouw bleef: ook een wals uit de film Appassionatamente (1954) en een wals uit Un americano in vacanza (1945) passen prachtig bij het laat 19de-eeuwse, epische melodrama van Il gattopardo.

Duur: 187 min.
Cast: Burt Lancaster, Alain Delon, Claudia Cardinale, Paolo Stoppa, Rina Morelli, Lucilla Morlacchi, Romolo Valli, Serge Reggiani
Taal: Italiaans
Ondertiteling: Nederlands
Weergave: kleur
Leeftijd: 12

Duur:

03:07u